Noodplan bij een cyberaanval of ransomware
Kort antwoord
Isoleer getroffen systemen van het netwerk, zet geen eigen onderhandeling met criminelen op touw, en ga pas verder zodra je weet wat er is gebeurd. Beoordeel of er persoonsgegevens betrokken zijn — dan kan een melding bij de Autoriteit Persoonsgegevens verplicht zijn — en schakel professionele hulp in zodra de situatie dat vraagt in plaats van zelf te blijven proberen op te lossen wat je niet kunt overzien.
Dit is het noodplan voor een bedrijf, niet voor een privépersoon — de volgorde en de afwegingen zijn anders zodra er klantgegevens, medewerkers en een reputatie bij betrokken zijn. Ben je als particulier getroffen door ransomware, dan is /gehackt/ransomware/ de juiste gids.
Het beste moment om dit plan te lezen is vóórdat het nodig is: zet de stappen hieronder op papier, met namen en telefoonnummers erbij, en leg dat vast samen met de rest van je beveiligingsbasis — zie /ondernemers/website-beveiliging-en-back-ups/ voor de preventiekant hiervan.
Bronnen
Bijgewerkt 7 november 2026.
De eerste uren
1
Isoleer de getroffen systemen
Koppel besmette computers en servers los van het netwerk en internet, maar zet ze niet meteen uit — bewijs en sporen kunnen anders verloren gaan. Dit stopt verdere verspreiding terwijl je uitzoekt wat er speelt.
2
Activeer je back-ups — maar alleen op schone systemen
Herstel pas vanaf een back-up naar een systeem waarvan je zeker weet dat het schoon is; terugzetten naar een nog besmet systeem lost niets op.
3
Informeer je team: niet zelf betalen of onderhandelen
Maak direct duidelijk dat niemand op eigen initiatief met criminelen onderhandelt of een betaling doet. Dat is een beslissing voor de directie, samen met professionele hulp — nooit een individuele actie onder druk.
4
Beoordeel de meldplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens
Zijn er persoonsgegevens geraakt — van klanten, medewerkers of anderen — dan kan een melding bij de Autoriteit Persoonsgegevens binnen 72 uur verplicht zijn. Twijfel je, meld het liever wel dan niet.
5
Schakel professionele incident response in
Zodra de schaal of impact groter is dan je zelf kunt overzien — meerdere systemen, klantgegevens, of onduidelijkheid over hoe de aanvaller binnenkwam — is dit het moment om gespecialiseerde hulp te bellen in plaats van verder te experimenteren.
Veelgestelde vragen
Moeten we altijd aangifte doen bij een cyberaanval?
Aangifte is niet in elk geval verplicht, maar wel aan te raden — het helpt bij opsporing en is vaak nodig voor een verzekeringsclaim. Een meldplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens is iets anders en geldt specifiek als er persoonsgegevens zijn geraakt.
Moeten we klanten informeren als hun gegevens mogelijk zijn geraakt?
Als er een kans is dat klantgegevens zijn geraakt, weegt dat mee in zowel de meldplicht richting de Autoriteit Persoonsgegevens als in wat je redelijkerwijs aan de klanten zelf verschuldigd bent. Bij twijfel: betrek hier een jurist of de AP-richtlijnen bij.
Kunnen we beter gewoon betalen om snel weer online te zijn?
Betalen is geen garantie dat je data teruggeeft of dat de aanvaller niet terugkomt, en kan juridisch en verzekeringstechnisch gevolgen hebben. Dit is een beslissing voor de directie samen met professionele hulp, niet iets om onder druk in het moment te beslissen.
Wanneer is het precies tijd om professionele hulp te bellen?
Zodra meer dan één systeem is geraakt, er klantgegevens in het spel zijn, of je niet zeker weet hoe de aanvaller binnenkwam — wachten tot het 'zeker nodig is' kost vaak meer tijd dan het bespaart.